Badem (prunus amygdalus) : Gülgillerden bir çeşit ağacın
yemişidir. Meyvesi ancak çağla halindeyken yenir. Olgunlaştıktan sonra, sert
kabukla kaplı olan içi yenir. Hekimlikte kullanılan kısmı da burasıdır.
Başlıca 2 çeşidi vardır.
- Acıbadem
- Tatlıbadem
Faydası : Badem, bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Hamilelerin
zayıf düşmemesini sağlar. Sütle içilirse mideyi kuvvetlendirir. Kabızlığı
giderir. Nekahat devresini kısaltır. Böbrek mesane ve tenasül yollarındaki
iltihapları giderir. Baş ağrısı, karaciğer ve böbrek ağrılarını hafifletir.
Bronşit, boğaz ağrısı, anjin, boğaz yanması ve akciğer hastalıklarında
faydalıdır. Bademyağı kabızlığı giderir. Egzama ve kaşıntıların verdiği
rahatsızlıkları azaltır. Böbrek ve mesane taşlarının düşürülmesine yardım
eder. Kulak ağrılarını dindirir. Yumurtayla karıştırılıp da, basur
memelerine sürülecek olursa, ağrı ve yanmaları giderir.
Bakla (ful) : Baklagillerden hazmı kolay ve besleyici bir
bitkidir. Ev ilaçlarında çiçekleri kullanılır. Bir çeşidi olan acıbakla ise,
acı ve otsu bir bitkidir.
Faydası : İdrar yollarını temizler. Böbrek ağrılarını dindirir.
Böbrek iltihaplarını giderir. Böbrek kum ve taşlarının düşürülmesine
yardımcı olur. Lumbago, romatizma, siyatik ve dolama şikayetlerini giderir.
Baldıran (ağuotu) : Maydanozgillerden nemli yerlerde
yetişen 1-2 metre boyunda zehirli bir bitkidir. Gövdesi kalındır. Saplarının
alt kısmı erguvani renktedir. Yeprakları büyük, çiçekleri yayvan ve
küçüktür. Terkibinde coniine vardır. Büyük baldıran ve küçük baldıran olmak
üzere 2 çeşidi vardır. Ev ilaçlarında kullanılmaz.
Faydası : Hekimlikte ağrı giderici ve spazm giderici olarak,
siyatik, tetanoz, epilepsi, trilemnius nevraljisi ve kore hastalığının
tedavisinde kullanılır.
Baldırıkara (fujer) : Eğreltiotugillerden; nemli yerlerde
yetişen otsu bir bitkidir. Yaprakları at yelesini andırır. Yurdumuzun hemen
hemen her yerinde yetişir.
Faydası : Grip ve soğukalgınlığında hastayı rahatlatır. Balgam
söktürür. Mide ağrılarını keser. Böbrek kumlarının dökülmesini sağlar.
Derideki şişlikleri indirir. Saç dökülmesini önler. Aybaşı kanamalarının
düzenli olmasını sağlar. Diğer ilaçlara da tat verici olarak kullanılır.
Balıkotu (hablülhilal) : Cava'da ve Malabar'da yetişen ve
zehirli meyvesiyle balıkları sersemleterek yakalamaya yarayan zehirli bir
bitkidir. 50 santim boyundadır. Dalları yeşil ve tüylüdür. İlaç olarak
yaprak ve çiçekleri kullanır.
Faydası : Terletir, idrar söktürür. Vücudu rahatlatır. Had bronşit
ve nezlede, bütün bulaşıcı hastalıklarda kullanılır.
Ballıbaba (laminum) : Ballıbabagiller familyasından bir
çeşit bitkidir. Benekli ballıbaba ve arıların çok sevdiği ak ballıbaba gibi
türleri vardır.
Faydası : Kabakulak, mayasıl ve kanlı basurda faydalıdır.
Bamya (hibiscus esculentus) : Ebegümecigiller
familyasından; yaprakları asma yaprağına benzeyen, meyvesi beş bölmeli,
tohumları yuvarlak ve yeşilimtrak gri renkte, sebze olarak yenen bir
bitkidir. Amasya, Balıkesir bamyası gibi çeşitleri vardır.
Faydası : Kabızlığı giderir. Mide ve bağırsakların düzenli
çalışmasını sağlar.
Banotu (konca) : Patlıcangiller familyasından; yol
kenarlarında, gölgelik yerlerde yetişen, 80 santimetre kadar boyunda
uyuşturucu ve zehirli bir bitkidir. Açık yeşil renktedir. Her tarafında
beyaz, uzun tüyler vardır. Çiçekleri sarımtırak, kırmızımsı mor renktedir.
Meyvesinin içinde yüzlerce tohumu vardır. Ev ilaçlarında kullanılması
tavsiye edilmez.
Faydası : Teskin edicidir. Titreme ve çarpıntıyı giderir. Uykuyu
kaçırır. Keyif verir. Beyin hastalıkları, kore hastalığı ve nikriste
faydalıdır.
Basurotu (küçükkırlangıçotu) : Düğünçiçeğigiller
familyasından; ilkbaharda çalılıklar arasında yetişen küçük bir bitkidir.
Yaprakları üç parçalıdır. Yeşilimtıraktır. Yumruları yapraklarının
arasındadır. Kökü küçüktür. Çiçekleri altın sarısı rengindedir. Sabahları
açar, akşamları kapanırlar. Ev ilaçlarında kökleri kullanılır.
Faydası : Basur memelerinden doğan şikayetleri giderirler.
Behmen (kavzakökü) : Turp'a benzer, otsu bir bitkidir. 20
Ocak ile 20 Şubat arasında çiçek açar. Çiçeğinin rengine göre kızılbehmen ve
akbehmen adında iki türü vardır.
Faydası : Basur memelerinden doğan şikayetleri giderir.
Bergamot (citrus bergamia) : Sedefotugiller familyasından
bir çeşit narenciye türüdür. Meyvesinin kabuklarından güzel kokulu bir esans
yapılır. Dalları seyrek ve kısa dikenlidir. Meyvesi armut şeklinde,
sarımtırak yeşil veya altın sarısı rengindedir. 8-10 dilimi vardır. Bergamot
meyvasından çıkarılan esans yeşilimtırak veya sarımtırak yeşil renktedir.
Acı fakat hoş kokuludur.
Faydası : Koku vermesi için bazı ilaçlara ve çaya karıştırılır.
Reçeli de yapılır.
Besbase (macis) : Hindistancevizi çekirdeğini örten özlü
zardır. İçeriğinde esans ve yağ vardır.
Faydası : Teskin edici iştah açıcı ve vücudu kuvvetlendiricidir.
Tavsiye edilen milktarı aşmamalıdır Aksi halde zehirlenme belirtileri
görülebilir.
Beşparmakotu (kazotu) : Gülgillerden; yol kenarında ve
çayırlarda yetişen 40-70 santimetre boyunda yabani bir bitkidir. Yaprakları
beşparmak şeklindedir. Rozete benzer. Gümüşi renktedir. Uzun saplı
çiçekleri, yaprakların arasından çıkar. Altın sarısı rengindedir. Yaprak ve
kökleri Temmuz, Ağustos aylarında toplanıp kurutulur.
Faydası : İshali keser. Mide rahatsızlıklarını giderir. Vücuda
kuvvet verir. Bademcik ve boğaz ağrılarını giderir. Diş ağrılarını dindirir.
Diş etlerini kuvvetlendirir. Yüz lekelerini giderir ve cildi yumuşatır.
Bezelye (pisum) : Baklagillerden tırmanıcı bir bitki ve
onun tohumudur.
Faydası : Kabızlığı giderir. Kan yapar. Kan kanserine karşı korur.
Biber (filfil) : Patlıcangillerden; taze iken yeşil ve çoğu
acı olan meyvesi; sebze ve baharat olarak kullanılır. Bol miktarda C
vitamini vardır. Acı ve tatlı, yeşil ve kırmızı çeşitleri vardır.
Faydası : Kırmızı biber ile hazırlanan ilaç, nevralji, lumbago ve
romatizmada faydalıdır. Ayrıca biber, mideyi kuvvetlendirir. İştahı açar ve
hazmı kolaylaştırır. Kanamaları önler. Cinsel arzuları kamçılar.
Biberiye (kuşdili) : Ballıbabagillerden; Akdeniz çevresinde
çok yetişen; küçük, kalınca, ensiz ve kokulu yaprakları ile çiçeklerinden
faydalanılan bir bitkidir. Yaprakları iğneye benzer. Boyu 2 metre kadardır.
Çiçekleri mavi veya eflatundur. Çiçeklerinden renksiz veya soluk sarı renkte
olan biberiye esansı çıkarılır. İçeriğinde kafuru, sineol, kamfen, pinen,
borneol ve bornilasetat vardır.
Faydası : Hazımsızlığı giderir. Çarpıntıyı keser. Yarımbaş
ağrılarını giderir. Baş dönmesini keser. Astım, bronşit ve kansızlıkta
faydalıdır. Yağlı saçların yağını alır. Burkulmalarda ve deri yaralarında da
haricen kullanılır. İdrar ve adet söktürür. Safra ifrazatını arttırır.
Binbirdelikotu (hypericum calycinum) : Çalılık ve
fundalıklar arasında yetişen uzun ömürlü bir otsu bitkidir. 30-80 santimetre
boyundadır. Gövdesi dört köşelidir. Yaprakları sapsızdır. Çiçekleri parlak
sarı renktedir. Mayıs ve eylül aylarında çiçek açar.
Faydası : İdrar ve balgam söktürür. İştah açar. Sinirleri
yatıştırır.
Bitotu (mezevek) : Düğünçiçeğigiller familyasından; bir çok
çeşidi bulunan ve kuzey yarımkürede yetişen bir bitkidir. Tohumlarında
Delphinine vardır. Zehirlidir.
Faydası : Bit, pire gibi zararlı asalak ufak böcekleri öldürmekte
kullanılır.
Boruçiçeği (çançiçeği) : Çançiçekgillerden; çiçekleri boru
biçiminde olan bir bitkidir. Çiçekleri turuncu renktedir.
Faydası : Nefes darlığı, bronşit ve astımın sebep olduğu
rahatsızlıkları giderir.
Böğürtlen (tilkiüzümü) : Gülgillerden bahçe çitlerinde, yol
kenarlarında kendiliğinden yetişen, dikenli bir çalıdır. Yemişi ahududuya
benzer, fakat ondan küçüktür. Önceleri kırmızı iken sonraları kararır.
Yaprakları; çiçekleri açmadan toplanıp, kurutulur. Birçok türü vardır.
Faydası : İdrar söktürür. Ayaklardaki şişlikleri indirir. Yüksek
tansiyonu düşürür. Gözlerdeki zafiyeti giderir. Mesane taşlarının düşmesine
yardımcı olur. Ağız, dil, diş eti ve bademcik iltihaplarını giderir.
Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser. Haricen kullanıldığı takdirde
ağrıları dindirir, yanıkları iyileştirir. Kökü kaynatılıp, suyu içilecek
olursa kandaki şeker miktarını düşürür.
Börülce (karnıkara) : Göbeği koyu renkli bir çeşit ufak
fasulyedir. İçeriğinde protein, azot, nişasta ve C vitamini vardır.
Faydası : İdrar tutukluğunu ve anüs kaşıntısını giderir. Yanık
tedavisinde kullanılır.
Buğday (triticium vulgare) : Birçenekligillerdendir.
Sapları kamışsıdır ve içleri boştur. Çiçekleri başak şeklindedir.
Yemişlerine buğday denir. İçeriğinde B vitamini ve karbonhidratlar vardır.
Bunlar, tanelerin kepeğindedir. Bu nedenle buğday unu ne kadar çok kepekli,
yani esmer olursa, o derece faydalı olur.
Faydası : Kepekli buğday unundan yapılan ekmek, kurabiye ve
benzerleri bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar. Kabız olmayı önler.
Çimlendirilmiş buğday tanesi zihin yorgunluğu ve sinir bozukluklarını
giderir. Damar sertliği, mide ve cilt hastalıkları olanlar, taze ekmek ve
sıcak börek gibi şeyler yememelidirler.
Burçak (lathyrus) : Baklagillerden; taneleri hayvan yemi
olarak kullanılan bir bitkidir. Taneleri mercimeğe benzer.
Faydası : Lapası; ezik, çürük tedavisinde; taneleri ise, isilik ve
mayasılda kullanılır.
